|
Inhoud van deze pagina:
De voorzetsels en voegwoorden
De voorzetsels worden altijd achter zelfstandig naamwoord geplaatst.
Met een tweede naamval drukken ze beweging uit, in alle andere gevallen wordt de
derde naamval gebruikt. Zij kunnen worden verbogen met één voorvoegsel en drie
achtervoegsels.
 | Het voorvoegsel ju],
ju- versterkt de wortel en kan op die manier de betekenis veranderen. |
| Het achtervoegsel >o.v, (o)v verandert
de betekenis van het voorzetsel in het tegenovergestelde. |
| De achtervoegsels i, i and
è, è veranderen het voorzetsel in een voegwoord.
I wordt gebruikt als het originele voorzetsel een tweede naamval bij
zich had, è als het een derde naamval bij
zich had. |
Het achtervoegsel (o)v komt meestal als laatste, maar voorzetsels eindigend
op een klinker kunnen zowel de volgorde è-v, of i-v en v-è, of v-i hebben.
tabel van voorzetsels en voegwoorden
Het voorzetsel Sê, Sê, heeft drie
onregelmatig gevormde voegwoorden:
| sèîc, sèîc: als,indien |
| sèîcov, sèîcov: tenzij |
| sèî, sèî: als,wanneer |
 Top
De stemmingswoorden
Deze woorden geven de stemming of de mening van de spreker weer.
Vertaling is niet altijd nodig, maar kan zijn met tussenwerpsels als :
"Ach, Oh, Verdomme, Jezus enzovoort."
| Tàmsê |
Tàmsê |
Grappig |
Tàmsê àmènaz ulim
aradab. |
Er is iets dat vrouwen (nu
eenmaal) niet hebben... |
| Tàmsê àmènaz ulim aradab. |
| Didèm |
Didèm |
Boos |
Didèm lovèn
zauovuv? |
Waarom ben je (verdomme) zo laat? |
| Didèm lovèn zauovuv? |
| Dìl |
Dìl |
Gruwend |
Dìl ilas fivadidu/ |
Oh God, hij heeft haar vermoord!! |
| Dìl ilas fivadidu! |
| Dèpìr |
Dèpìr |
Verdrietig |
Dèpìr fiodav? |
Oh nee, ze is dood! |
| Dèpìr fiodav! |
| Depèm |
Depèm |
Ongeduldig |
Depèm lolovè anaz
juovidagie? |
Wanneer gaan we (nu eens) weg? |
| Depèm lolovè anaz juovidagie? |
| Debèf |
Debèf |
Vertrouwelijk |
Debèf òsòlo' jo
ju]guvèuezèzegescogu. |
Luister goed... |
| Debèf òsòlo' jo ju-guvèuezèzegeschogu. |
| Dauo |
Dauo |
Opgelucht |
Dauo maidovu? |
Gelukkig, je bent gekomen! |
| Dauo maidovu! |
| Dacèm |
Dacèm |
Nieuwsgierig |
Dacèm ànavu lèceru
òsino'`àn? |
Wie bent u? |
| Dacèm ànavu lèceru òsino' àn? |
| Daog |
Daog |
Ongeinteresseerd |
Daog docoogu. |
Ja, ja... ik weet het |
| Daog docoogu. |
| Das |
Das |
Mysterieus |
Das ànogu èceru
fofono' àn. |
Ik ben wie ik ben |
| Das ànogu èceru fofolo' àn. |
| Dàsc |
Dàsc |
Vriendelijk |
Dàsc lolovè ju]o
badaz aroda òbènim g? |
Waar is je moeder (dan), kindje? |
| Dàsc lolovè ju-o badaz aroda òbènim
g? |
| Darè |
Darè |
Vijandig |
Darè do]vadarèî
òsòlo' jo juovido/ |
Ga ogenblikkelijk weg! |
| Darè do-vadarèî òsòlo' jo juovido! |
| Dar |
Dar |
Verlangend |
Dar òsòlo' jo
folovè ju]o jufèloarogu/ |
O, was je maar hier! |
| Dar òsòlo' jo folovè ju-o jufèloarogu! |
| Ij |
Ij |
Waarderend |
Ij lo; don
ju]òtodov/ |
Tjonge, dat is een mooi huis! |
| Ij lo; don ju]òtodov! |
| Cemê |
Cemê |
Minachtend |
Cemê mua opoovu. |
Puh, je bent maar een slaaf. |
| Cemê mua opoovu. |
| Ne |
Ne |
Instemmend |
Ne òsòs dogadagu. |
Ja, dat denk ik ook. |
| Ne òsòs dogadagu. |
| Ome |
Ome |
Oneens zijnd |
Ome ilovibine
dogadagu/ |
Nee, dat vind ik helemaal niet! |
| Ome ilovibine dogadagu! |
| Odàflê |
Odàflê |
Wanhopig |
Odàflê guboadogu/ |
Help me alsjeblieft! |
| Odàflê guboadogu! |
| Oèg |
Oèg |
Hoopvol |
Oèg co gugoado
ju]òsòlobè? |
Kunt u me helpen alstublieft? |
| Oèg co gugoado ju-òsòlobè? |
| Òfic |
Òfic |
Hatend |
Òfic vuloguv/ |
Ik háát je! |
| Òfic vuloguv! |
| Jòn |
Jòn |
Liefhebbend |
Jòn lolovi ju]o
raidova? |
Waar ga je heen (liefste)? |
| Jòn lolovi ju-o raidova? |
| Zen |
Zen |
Verrast |
Zen lo' don bido/ |
Nee maar, dat huis is groot! |
| Zen lo' don bido! |
| Noi |
Noi |
Gastvrij |
Noi òsòlo' jo
vèodido/ |
Kom (toch) binnen! |
| Noi òsòlo' jo vèodido! |
| Fia |
Fia |
Vanzelfsprekend vindend |
Fia ànadu
ulèîzobutin àn/ |
Natuurlijk is hij een bakker! |
| Fia ànadu ulèîzobutin àn! |
| Zaj |
Zaj |
Teleurgesteld |
Zaj mènuovu/ |
(Maar) je bent een man! |
| Zaj mènuovu! |
| Zomê |
Zomê |
Belachelijk vindend |
Zomê lilovi dogadavu? |
Vind je dat werkelijk!? |
| Zomê lilovi dogadavu? |
| Bèm |
Bèm |
Worried |
Bèm arodub go]doèn
ju]o dèl. |
Hij is nog niet thuisgekomen. |
| Bèm arodub go-doèn ju-o dèl. |
| Èsl |
Èsl |
Afkeurend |
Èsl benas zerazov
dalodu/ |
Hij houdt van het arme meisje! |
| Èsl benas zerazov dalodu! |
| Es |
Es |
Medelijdend |
Es èrgabovu? |
Heb je pijn? |
| Es èrgabovu? |
Top
"Ja" en "Nee"
Het stemmingswoord ne, nee drukt uit, dat men
het eens is met de inhoud van de voorgaande zin. Vertaling is met "ja"
(inderdaad), of "nee" (inderdaad).
Het stemmingswoord ome, ome drukt uit dat men
het oneens is met de vorige zin. Vertaling is met "jawel", of
"welnee". Voorbeelden:
| Luidodu d]dom ju]o? |
Gaat hij naar huis? |
| Luidodu d-dom ju-o? |
| Ne, idodu d]dom ju]o. |
Ja (inderdaad), hij
gaat naar huis. |
| Ne, idodu d-dom ju-o. |
| Ome, d]don ja idodu
ju]odav. |
Welnee, hij verlaat het
huis. |
| Ome, d-don ja idodu ju-odav. |
| Luidodub d]dom ju]o? |
Gaat hij niet naar
huis? |
| Luidodub d-dom ju-o? |
| Ne, idodub d]dom ju]o. |
Nee (inderdaad), hij
gaat niet naar huis. |
| Ne, idodub d-dom ju-o. |
| Ome, d]don ja idodu ju]oda. |
Jawel, hij gaat (wel) naar huis. |
| Ome, d-don ja idodu ju-oda. |
Top |
