Start Gastenboek Introductie Contents Help DownloadsAlgemeen
Algemeen Werkwoord Zelfstandig naamwoord Voornaamwoord Bijvoeglijk naamwoord Overig

 

Inhoud van deze pagina:

bullet

Overzicht

bullet

De achtervoegsels van ontkenning
bullet

>o.v, (o)v

bullet

>o.n, (o)n

bullet

>o.b, (o)b

bullet

De vragende voorvoegsels

bullet

Het achtervoegsel van nadruk

bullet

De voorvoegsels van versterking en verzwakking

Overzicht van de algemene complementen

De algemene complementen worden pas toegepast nádat de specifieke complementen van het zelfstandig naamwoord, of werkwoord aan de wortel zijn toegevoegd.

versterking vraag   ontkenning nadruk ontkenning
ju] ju- l>u. l(u) WORTEL   ne ne >o.b (o)b
sca] sca-
do] do-
da] da- >o.v (o)v
juv] juv- >o.n (o)n
scav] scav-  
dov] dov-
dav] dav-

Top

De achtervoegsels van ontkenning

>o.v, (ov)

Dit achtervoegsel  verandert de betekenis van de wortel waar het achter geplaatst wordt in het tegengestelde. De o wordt ingevoegd na een medeklinker. Wanneer het achtervoegsel wordt gebruikt bij een  zelfstandig naamwoord dat op een klinker eindigt dan kan de v in de wortel worden opgenomen, waarmee er een zelfstandig naamwoord ontstaat eindigend op ; ; De plaatsing van het achtervoegsel is ingewikkeld. Globaal gelden de volgende regels:

  1. Als het achtervoegsel deel is van de wortel in het woord die verbogen wordt, wordt het achter de uitgang geplaatst.
    bullet

    Een uitzondering hierop is het bovengenoemde geval van een zelfstandig naamwoord, dat eindigt op een klinker.

  2. Als het achtervoegsel deel is van een wortel die niet wordt verbogen dan is het het laatste deel van de wortel.

Voorbeelden:

ju]o ju-o naar ... toe
ju]ov ju-ov van ... weg
juovido juovido weggaan 
eseaz eseaz de goede (vrouw)
esevaz, eseazov esevaz, eseazov de slechte (vrouw)
esevas, eseasov esevas,eseasov (tweede naamval)
ese;, eseo;v ese;, eseo;v het slechte (ding)
esevi, eseoviv esevi, eseoviv (tweede naamval)
esevedo esevedo slecht maken, corrumperen

>o.n, (o)n

Dit achtervoegsel heeft dezelfde functie als (o)v, maar wordt uitsluitend voor onafhankelijke woorden gebruikt:

Ti Ti Het is nodig Tin Tin Het is onnodig
Cau Cau Zo vaak Cauon Cauon Nooit

>o.b, (o)b

Dit achtervoegsel wordt achter dat deel van de zin geplaatst dat ontkend wordt. Het drukt níet de tegengestelde betekenis uit.

Mènaz òtoda. De vrouw is lelijk.
Mènaz òtoda.
Mènaz òtodav. De vrouw is mooi (onlelijk).
Mènaz òtodav.
Mènazob òtodav. Niet de vrouw is mooi.
Mènazob òtodav.
Mènaz òtodavob. De vrouw is niet mooi.
Mènaz òtodavob.

Top

Het voorvoegsel van vraag

Het voorvoegsel l>u., l(u) wordt geplaatst voor dat deel van de zin waar de vraag betrekking op heeft.

Lumènaz òtoda? Is de vróuw lelijk?
Lumènaz òtoda?
Mènaz lòtoda? Is de vrouw lélijk?
Mènaz lòtoda?
Lulaz òtoda? Is zíj lelijk?
Lulaz òtoda?
Lèle; òtode? Wie is lelijk?
Lèle; òtode?.

Top

Het achtervoegsel van nadruk

Het achtervoegsel ne, ne benadrukt het deel van de zin waar het achter wordt geplaatst. Het volgt altijd op de achtervoegsels van ontkenning v and n, maar wordt vóór het achtervoegsel b geplaatst als het woord wordt benadrukt en na de b als de ontkenning wordt benadrukt.

Mènazane òtoda. De vróuw is lelijk.
Mènazane òtoda.
Mènaz òtodane. De vrouw is lélijk.
Mènaz òtodane.
Mènaz òtodaneb. De vrouw is niet lélijk.
Mènaz òtodaneb.
Mènaz òtodabane. De vrouw is helemaal niet  lelijk.
Mènaz òtodabane.

Top

De voorvoegsels van versterking en verzwakking

Deze voorvoegsels versterken of verzwakken  een woord, waarbij vaak de betekenis verandert. Vertaling is vaak met "zeer", "een beetje", maar kan ook met een totaal ander woord zijn. Wanneer ze gebruikt worden bij de wortel die verbogen wordt dan worden ze met een streepje met het woord verbonden, anders worden ze direct met de wortel verbonden. De voorvoegsels zijn:

ju] ju- zeer
sca] sca- heel erg
do] do de grootst mogelijke
da] da- de te grote 
juv] juv- een beetje
scav] scav- een heel klein beetje
dov] dov- de kleinst mogelijke
dav] dav- de te kleine

Voorbeelden:

ido ido gaan
juv]ido juv-ido kruipen
o o in
ju]o ju-o naar
odido odido binnengaan
juv]odidi juv-odido binnenkruipen
juodido juodido gaan naar
juv]juodido juv-juodido kruipen naar

Top